Cosmetica is voor veel mensen een vast onderdeel van de dag. Je gebruikt het ’s ochtends, soms ’s avonds, en nauwelijks een moment sta je erbij stil wat er precies in die flesjes en potjes zit. Toch is dat de moeite waard. Want de ingrediënten in verzorgingsproducten en make-up kunnen een groot verschil maken voor je huid, je gezondheid en het milieu.
Wat de wet zegt over schoonheidsproducten
In Europa zijn verzorgingsproducten streng geregeld. Producenten zijn verplicht om alle ingrediënten op de verpakking te zetten. Dat gebeurt in het Latijn of in wetenschappelijke termen, wat het lezen vaak lastig maakt. Zo staat ‘water’ als ‘Aqua’ op de lijst, en ‘zonnebloemolie’ als ‘Helianthus Annuus Seed Oil’. De ingrediënten staan altijd op volgorde van hoeveelheid: het ingrediënt dat het meest in het product zit, staat bovenaan. Dit heet de INCI-lijst, wat staat voor International Nomenclature of Cosmetic Ingredients. Stoffen die in de Europese regelgeving als schadelijk zijn aangemerkt, zijn verboden of aan strikte limieten gebonden. Dat geldt bijvoorbeeld voor bepaalde parfumstoffen die allergische reacties kunnen veroorzaken. Toch betekent ’toegestaan’ niet altijd ‘geen enkel risico’. Sommige stoffen staan ter discussie, ook als ze op dit moment nog zijn toegestaan.
Synthetisch of natuurlijk: het verschil in ingrediënten
Steeds meer mensen kiezen bewust voor producten met natuurlijke of biologische ingrediënten. Dat is begrijpelijk, want het klinkt vertrouwd en veilig. Toch is het niet zo zwart-wit. Synthetische ingrediënten zijn niet automatisch slecht, en natuurlijke zijn niet altijd onschuldig. Zo kunnen plantaardige extracten ook allergische reacties geven. Omgekeerd zijn sommige synthetische stoffen juist goed getest en veilig voor langdurig gebruik. Bij biologische schoonheidsproducten zijn de plantaardige grondstoffen geteeld zonder pesticiden of kunstmest. Keurmerken zoals Natrue, COSMOS of Ecocontrol geven aan dat een product aan bepaalde eisen voldoet. Die keurmerken zijn niet allemaal hetzelfde. Natrue stelt strenge eisen aan de hele samenstelling, terwijl Ecocontrol vooral het biologische deel van het product beoordeelt. Het loont om te weten welk keurmerk je vertrouwt, als dat voor jou een rol speelt.
Stoffen die sommige mensen liever vermijden
Er zijn een aantal ingrediënten waar veel vragen over zijn. Parabenen zijn conserveringsmiddelen die al lang worden gebruikt om producten langer houdbaar te maken. Ze stonden een tijd lang sterk ter discussie vanwege mogelijke hormoonverstorende effecten, maar Europese toezichthouders hebben vastgesteld dat bepaalde parabenen in lage concentraties veilig zijn. Toch kiezen veel merken er nu voor om ze weg te laten. Iets vergelijkbaars geldt voor PFAS, ook wel ‘forever chemicals’ genoemd. Dit zijn stoffen die niet afbreken in het milieu en zich ophopen in levende wezens. Ze zitten soms in waterbestendige make-up en sommige huidverzorgingsproducten. Er is toenemende druk vanuit Europese regelgevers om hun gebruik in schoonheidsproducten te beperken of te verbieden. Microplastics zijn een ander aandachtspunt. Deze kleine plastic deeltjes worden gebruikt als schuurmiddel of vulstof, maar belanden na gebruik in het water en zijn moeilijk te verwijderen. Steeds meer merken stappen ervan af, mede door aankomende Europese regels.
Hoe je zelf bewustere keuzes maakt
Je hoeft geen scheikundige te zijn om beter te begrijpen wat je gebruikt. Een handige eerste stap is het lezen van de ingrediëntenlijst, ook als die in kleine letters is gedrukt. Vrij toegankelijke apps zoals INCI Beauty of CosmEthics kunnen helpen om die lijst te ontcijferen. Ze geven aan welke stoffen mogelijk gevoeligheid kunnen veroorzaken of milieuvragen oproepen. Verder is het slim om op keurmerken te letten als je waarde hecht aan biologische of dierproefvrije producten. Dierproeven voor schoonheidsproducten zijn in de Europese Unie al jaren verboden, maar producten die buiten Europa worden gemaakt, vallen soms onder andere regels. Een keurmerk van Leaping Bunny of het Europese Cruelty Free keurmerk geeft aan dat het product nergens ter wereld op dieren is getest. Je hoeft niet alles in één keer te veranderen. Door bij één product te beginnen en de lijst wat beter te bestuderen, bouw je langzaam kennis op. Dat maakt het makkelijker om producten te kiezen die bij jouw wensen passen.
Veelgestelde vragen
Wat betekent ‘hypoallergeen’ op een verpakking?
Het woord ‘hypoallergeen’ betekent dat een product minder kans geeft op een allergische reactie. Er is geen officiële definitie of wettelijke norm voor dit begrip. Ieder merk mag het zelf invullen. Het is dus geen garantie dat je er nooit op reageert, maar wel een aanwijzing dat het product minder prikkelende stoffen bevat.
Is dure huidverzorging altijd beter dan goedkope?
De prijs van een verzorgingsproduct zegt weinig over de kwaliteit van de ingrediënten. Duurdere producten bevatten soms dezelfde werkzame stoffen als goedkopere varianten. Een groot deel van de prijs gaat naar verpakking, marketing en merknaam. Het loont meer om de ingrediëntenlijst te lezen dan op de prijs af te gaan.
Mogen schoonheidsproducten in Europa nog op dieren worden getest?
Nee, in de Europese Unie is het al sinds 2013 verboden om afgewerkte schoonheidsproducten of hun ingrediënten op dieren te testen. Ook mogen producten die buiten de EU op dieren zijn getest niet meer in Europa worden verkocht. Sommige landen buiten de EU verplichten dierproeven nog wel, waardoor merken die daar actief zijn soms toch met dierproeven te maken hebben.
Geef een reactie